Behind the sea พลาสติกพร้อมเสิร์ฟจากทะเล

        สตูดิโอจิบลิเปิดให้ดาวน์โหลดภาพจากการ์ตูนชื่อดังของตัวเองได้แล้ว หนึ่งในนั้นคือเรื่อง โปเนียว (Ponyo) ที่มีตัวละครหลักคล้ายปลาตัวเล็กสีชมพูใบหน้าน่ารักอาศัยอยู่ในทะเล โปเนียวบังเอิญได้พบกับเพื่อนใหม่เพราะเข้าไปติดอยู่ในโหลเปล่าใบหนึ่ง จากนั้นการผจญภัยจึงเริ่มต้นขึ้น แต่ถ้าลองจินตนาการว่าไม่มีใครผ่านมาเจอและช่วยโปเนียวให้เป็นอิสระคงกลายเป็นเรื่องน่าเศร้า

Photo by  www.ghibli.jp/works/ponyo

        ปัญหาขยะในทะเลเรื้อรังมาหลายสิบปี ไม่ใช่แค่สัตว์ที่ต้องล้มตายไปกับการกลืนกินขยะต่างๆ เราเองก็ต้องเสี่ยงกับอาหารทะเลที่ปนเปื้อนด้วยไมโครพลาสติก ช่วงหลังมานี้นักวิทยาศาสตร์ตรวจเจอเส้นใยในตัวปลาทะเล เส้นใยเหล่านี้เป็นพลาสติกที่มีขนาดเล็กมาก เราเรียกว่าไมโครพลาสติก (Microplastics) คือพลาสติกที่มีขนาด 1 นาโนเมตร – 5 มิลลิเมตร อาจเป็นเม็ดโฟมเล็กๆ ที่อยู่ในครีมล้างหน้า ไม่ก็เส้นใยบางๆ จากเสื้อผ้า หรือเคยเป็นพลาสติกชิ้นใหญ่มาก่อนแต่ถูกทำให้แตกออกด้วยปัจจัยต่างกัน เช่น คลื่นในน้ำทะเล จนกลายเป็นชิ้นเล็กกระจายตามที่ต่างๆ เพราะมีขนาดที่เล็กมากจึงเป็นเรื่องยากที่ไมโครพลาสติกจะถูกกรองออกจากน้ำ ทำให้สัตว์เผลอกินเข้าไปได้

        เมื่อกุ้งหอยปูปลาถูกนำมาทำเป็นอาหาร ไมโครพลาสติกก็ไม่ได้หายไปแต่ยังคงแฝงตัวอยู่ในวัตถุดิบต่างๆ ทั้งอาหารทะเลสดและอาหารทะเลแช่แข็ง ที่น่าตกใจอีกอย่างคือไม่ใช่แค่สัตว์เท่านั้น แม้แต่เกลือทะเลก็อาจไม่ปลอดภัย หากเรากินในปริมาณมากสิ่งแปลกปลอมจะเข้าไปในร่างกายทำให้เกิดโรค เช่น ภูมิแพ้ มะเร็งตามเนื้อเยื่อ หรือรบกวนระบบไหลเวียนเลือด เมื่อปัญหาขยับเข้ามาใกล้ตัวขึ้นเรื่อยๆ จึงมีการคิดค้นสิ่งที่เรียกว่า พลาสติกชีวภาพ (Bioplastic) ที่หลายคนอาจเคยได้ยินกันมาบ้างแล้วว่าเป็นพลาสติกที่ทำมาจากพืชหรือวัสดุทางชีวภาพอื่นๆ แทนปิโตเลียม อาจทำมาจากสารสกัดน้ำตาลที่ได้จากข้าวโพดหรืออ้อย ไม่ก็ทำมาจากเส้นใยชีวภาพที่สังเคราะห์ขึ้นจากเซลล์สิ่งมีชีวิต (Polyhydroxyalkanoates) ซึ่งมีแหล่งหลักๆ อย่างจุลินทรีย์ในแบคทีเรีย

Photo by julie aagaard from Pexels

         ถึงอย่างนั้นก็มีคนตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับการผลิตพลาสติกชีวภาพว่าพืชเหล่านั้นปลูกที่ไหน ต้องใช้ที่ดินเท่าไหร่ ใช้น้ำมากขนาดไหนเพื่อให้เจริญเติบโต เกิดเป็นคำถามต่อว่าพลาสติกที่ทำจากพืชดีกว่าพลาสติกที่ทำจากน้ำมันจริงไหม และแม้ว่าพลาสติกชีวภาพจะย่อยสลายได้แต่ก็ต้องใช้ความร้อนสูง ข้อมูลชุดนี้ทำให้เราคิดต่อว่าพลาสติกชีวภาพย่อยได้แต่ถ้าถูกทิ้งไว้ในอุณหภูมิปกติเองก็อาจใช้เวลานานหลายปีกว่าจะย่อยสลายเช่นกัน เราอาจไม่สามารถยืนยันว่าอะไรดีที่สุด สิ่งที่พอจะทำได้ในตอนนี้คงเป็นการลดใช้พลาสติก เพื่อหลีกเลี่ยงขยะที่อาจตกค้างในทะเลจนสัตว์น้ำกินเข้าไป และกลายเป็นอาหารปนเปื้อนสารพิษมาถึงมือเราในที่สุด
        สำหรับใครที่อยากเก็บภาพน่ารักจากสตูดิโอจิบลิสามารถเข้าไปดาวน์โหลดที่ http://www.ghibli.jp/info/013344/?fbclid=IwAR2SoGQ8x2hdXGOf6Y1fJQPXIQ_pE-cnMZGkYE_eJqUPM0GD-9mMmRpmnHI

 

เรื่องโดย : วิลสันวันเดอร์แลนด์

 

อ้างอิง
https://www.nationalgeographic.com/environment/2018/11/are-bioplastics-made-from-plants-better-for-environment-ocean-plastic/
https://www.theguardian.com/environment/2018/oct/22/microplastics-found-in-human-stools-for-the-first-time?fbclid=IwAR2Jglzn0D1E33UWIkYsM7fIoHq1m7pc74BA0FSSzzHv8GnTEmMk-b7Bl8s

https://www.nationalgeographic.com/environment/2018/10/microplastics-found-90-percent-table-salt-sea-salt/?user.testname=none&fbclid=IwAR01NvErggOKHa8A6ULEQ6UlFrIH4X3NJkEAkj5evUjt7Hz8idxIX9hLSCA